Jongeren en Illegaal Gokken in België – Het Effect van de Leeftijdsverhoging naar 21

Brancheorganisatie BAGO rapporteerde een schokkend cijfer: 65% van de mannelijke spelers tussen 18 en 21 jaar zou na de leeftijdsverhoging zijn overgestapt naar illegale platformen. Dat getal domineerde maandenlang het debat in de sector. Maar de Kansspelcommissie vertelt een ander verhaal, en het verschil tussen die twee lezingen onthult meer over de complexiteit van het probleem dan welk cijfer ook.

Magali Clavie, voorzitter van de Kansspelcommissie, gaf in een exclusief interview aan dat 20% van de spelers tussen 18 en 20 jaar heeft deelgenomen aan illegale kansspelen. Dat is een derde van wat BAGO rapporteert. Wie heeft gelijk? Waarschijnlijk geen van beiden volledig.

BAGO baseert zich op eigen enquetes onder haar leden en breder marktonderzoek. De Kansspelcommissie heeft toegang tot registratiedata van gelicentieerde operatoren en eigen onderzoeksdata. Beide methodologieen hebben blinde vlekken: BAGO meet niet wat ze niet kan zien (spelers die nooit bij een legale operator stonden), en de Kansspelcommissie onderschat mogelijk de omvang van een illegaal circuit dat per definitie buiten haar zichtveld opereert.

Wat vaststaat, is dat een significant percentage jongeren die voorheen legaal konden gokken, nu geen toegang meer heeft tot het gereguleerde aanbod. Sommigen stoppen met gokken – het gewenste effect van de wet. Anderen zoeken alternatieven – het ongewenste bijeffect. De vraag is niet of dat bijeffect bestaat, maar hoe groot het is en of het opweegt tegen de bescherming van de groep die wel stopt.

Belangrijk is ook de timing van de maatregel. De leeftijdsverhoging werd ingevoerd in een periode waarin online gokken toegankelijker was dan ooit – via smartphones, sociale media en streaming. Een 19-jarige die in 2023 legaal kon wedden en in 2024 plots niet meer, leeft in dezelfde digitale omgeving met dezelfde prikkels. Het verbod verwijdert de legale optie, maar niet de behoefte of de blootstelling. Dat verschil verklaart een groot deel van de migratie naar illegale platformen.

Het DataSynergy-onderzoek uit 2025 voegt een extra dimensie toe: 84% van de jongeren tussen 18 en 30 jaar speelt op legale sites, maar 28% gebruikt daarnaast ook illegale platformen. Die overlap is veelzeggend – het gaat niet alleen om jongeren die volledig zijn overgestapt, maar ook om jongeren die op beide circuits actief zijn. Ze spelen legaal waar ze kunnen, en illegaal waar het legale aanbod tekortschiet of onbeschikbaar is.

Drie van de tien meest herkende gokmerken bij Belgische jongeren bleken ongelicentieerd. Dat gegeven uit het DataSynergy-onderzoek is alarmerend, niet vanwege het aantal maar vanwege wat het onthult over de marketingkracht van illegale operatoren.

Die merken bereiken hun publiek niet via traditionele kanalen – gokreclame is in België steeds verder ingeperkt. Ze opereren via sociale media, gesponsorde content bij populaire streamers, en Telegram- en Discord-groepen waar gokken als lifestyle wordt gepresenteerd. Een 19-jarige die zijn favoriete streamer ziet wedden bij een flashy platform met bonussen van 300%, maakt niet altijd het onderscheid tussen legaal en illegaal. De interface ziet er professioneel uit, de betalingen werken (vaak via cryptovaluta of buitenlandse e-wallets), en de bonussen zijn aantrekkelijker dan alles wat een Belgische gelicentieerde site mag aanbieden.

Het reclameverbod versterkt dit effect onbedoeld. Legale operatoren mogen steeds minder zichtbaar zijn, terwijl illegale operatoren opereren buiten het bereik van de Belgische wet. Het resultaat is een informatiekloof: jongeren weten wel hoe ze een illegale site vinden (via social media), maar niet altijd hoe ze een legale site herkennen (via de Kansspelcommissie). Die kloof dichten is een van de grootste uitdagingen voor de Belgische kansspelregulering.

Wat mij als betalingsanalist opvalt, is dat de betaalmethode een bruikbare indicator is. Illegale sites bieden zelden Bancontact aan als expliciete betaaloptie – ze vertrouwen op cryptovaluta, obscure e-wallets of directe bankoverschrijvingen naar buitenlandse rekeningen. Jongeren die gewend zijn aan Bancontact voor hun dagelijkse betalingen, zouden dat verschil moeten herkennen. Maar ze doen het niet altijd, omdat de betaalpagina van een illegale site er net zo professioneel uitziet als die van een legale operator. Het verschil zit in de details, en die details ken je alleen als je weet waar je moet kijken.

Als betalingsanalist richt ik me doorgaans tot actieve wedders, maar bij dit onderwerp wil ik breder spreken. Ouders van jongeren tussen 18 en 21 moeten weten dat hun kinderen legaal niet kunnen gokken in België, maar dat illegale alternatieven een paar klikken verwijderd zijn.

Bancontact kan hier als indicator dienen. Legale Belgische goksites ondersteunen altijd Bancontact. Als een jongere geld overboekt naar een obscure buitenlandse rekening via een e-wallet of cryptovaluta, is dat een teken dat het geld naar een ongelicentieerd platform gaat. Het bankafschrift vertelt het verhaal – niet altijd expliciet, maar de patronen zijn herkenbaar voor wie weet waar te kijken.

Voor jongeren van 21 en ouder die legaal willen wedden: begin bij de website van de Kansspelcommissie. Controleer de zwarte lijst, verifieer de licentie van de operator waar je wilt spelen, en gebruik Bancontact als betaalmethode. Die drie stappen kosten vijf minuten en zijn je beste bescherming tegen de risico’s van een ongereguleerde markt.

Specifiek voor ouders: het gesprek over gokken is minstens zo belangrijk als het gesprek over alcohol of drugs, en het wordt veel minder gevoerd. Jongeren tussen 18 en 21 bevinden zich in een juridisch niemandsland – oud genoeg om financieel onafhankelijk te zijn, te jong om legaal te gokken. Dat maakt hen bijzonder kwetsbaar voor illegale operatoren die geen leeftijdscontrole uitvoeren. Een open gesprek over de risico’s, gecombineerd met praktische kennis over hoe legale en illegale sites te onderscheiden, is effectiever dan elk verbod alleen kan zijn.

De leeftijdsverhoging is bedoeld om jongeren te beschermen, en voor een deel van de doelgroep werkt dat. Maar bescherming zonder educatie is een halve maatregel. Zolang jongeren niet begrijpen waarom het illegale circuit gevaarlijk is – niet omdat de wet het zegt, maar omdat hun geld en gegevens er niet beschermd zijn – zal een deel van hen de weg van de minste weerstand blijven kiezen.